Khi người trẻ không đứng ngoài câu chuyện bảo tồn văn hóa
Nhắc đến bảo tồn văn hóa, người ta thường nghĩ đến những câu chuyện lớn về di sản, nghệ nhân hay những công trình đã tồn tại qua nhiều thế hệ. Nhưng trong thời đại số, câu chuyện ấy đang có thêm sự tham gia của một lực lượng khác: những người trẻ chủ động sử dụng chính tư duy và công nghệ của thế hệ mình để tiếp cận các giá trị truyền thống.
Đó cũng là cách nhóm sinh viên Đại học FPT Hà Nội bắt đầu Âm Vang Việt Nam. Từ những nhạc cụ quen thuộc như đàn bầu, đàn tranh, đàn nguyệt, đàn nhị, đàn tỳ bà, sáo trúc và trống, nhóm tìm cách đưa những hình ảnh và câu chuyện văn hóa ấy vào một trải nghiệm mới thông qua mô hình kết hợp công nghệ thực tế tăng cường (AR).
Điều nhóm muốn tạo ra không đơn thuần là một sản phẩm công nghệ. Đằng sau mỗi mô hình là câu hỏi lớn hơn: Làm thế nào để một người trẻ đang sống giữa thế giới của smartphone, mạng xã hội và nội dung số vẫn cảm thấy hứng thú trước một nhạc cụ đã đồng hành cùng văn hóa Việt qua nhiều thế hệ?
Bước ra khỏi giảng đường để tìm câu trả lời từ thực tế
Thay vì chỉ tìm kiếm tư liệu qua màn hình máy tính, các thành viên Âm Vang Việt Nam đã chủ động khảo sát nhiều không gian văn hóa, nghệ thuật và công cộng tại Hà Nội.
Hành trình đưa nhóm đến Nhà hát Chèo Hà Nội, Nhà hát Múa rối Quốc gia Việt Nam, Hồ Văn – Văn Miếu, đồng thời mở rộng tới những không gian hiện đại như HN Centre và Lotte Mall Tây Hồ.
Mỗi địa điểm đem lại một góc nhìn khác nhau. Những không gian nghệ thuật truyền thống giúp nhóm quan sát cách các giá trị văn hóa được gìn giữ và giới thiệu đến công chúng. Trong khi đó, tại những địa điểm hiện đại tập trung đông người trẻ và khách du lịch, nhóm lại đặt câu hỏi về cách một sản phẩm văn hóa có thể thu hút sự chú ý giữa rất nhiều lựa chọn giải trí.
Qua những chuyến đi, nhóm dần nhận ra rằng đưa văn hóa đến gần công chúng không chỉ là cung cấp thêm thông tin, mà còn phải tạo được lý do để người ta muốn dừng lại, tương tác và tìm hiểu.
Trần Văn Khanh và câu chuyện kết nối những người trẻ chung một mục tiêu
Đồng hành xuyên suốt hành trình của Âm Vang Việt Nam là Trần Văn Khanh – trưởng nhóm dự án, người cùng các thành viên phát triển ý tưởng từ những phác thảo ban đầu đến quá trình khảo sát, xây dựng sản phẩm và truyền tải câu chuyện của dự án tới cộng đồng.
Với Khanh, một trong những bài toán khó nhất không nằm ở việc đưa càng nhiều công nghệ vào sản phẩm càng tốt, mà là tìm được điểm cân bằng giữa văn hóa – thẩm mỹ – công nghệ – trải nghiệm. Một sản phẩm có thể hiện đại, nhưng nếu người dùng chỉ nhớ đến hiệu ứng AR mà quên mất câu chuyện của nhạc cụ phía sau thì dự án chưa đạt được điều nhóm mong muốn.
“Chúng mình không muốn người trẻ chỉ nhìn thấy một mô hình nhạc cụ rồi bước qua. Điều nhóm mong muốn là họ sẽ dừng lại, tò mò đây là nhạc cụ gì, âm thanh của nó ra sao và câu chuyện nào đang nằm phía sau nó”, Trần Văn Khanh chia sẻ.
Đó cũng là tinh thần xuyên suốt hành trình của cả nhóm: công nghệ có thể tạo nên ấn tượng ban đầu, nhưng văn hóa mới là điều cần ở lại sau trải nghiệm.
Khi mô hình nhạc cụ không còn đứng yên
Từ những tư liệu và quá trình nghiên cứu, nhóm từng bước xây dựng các mô hình lấy cảm hứng từ nhạc cụ truyền thống. Nhưng thay vì để chúng chỉ đóng vai trò như những vật phẩm trang trí, Âm Vang Việt Nam đưa thêm một lớp trải nghiệm bằng công nghệ AR.
Thông qua thiết bị thông minh, người dùng có thể từ một vật thể thực tiếp tục bước vào không gian nội dung số, khám phá thêm những thông tin, hình ảnh và câu chuyện liên quan đến nhạc cụ.
Cách làm này phản ánh chính tư duy của những người trẻ đứng sau dự án: không thay đổi bản chất của truyền thống để chạy theo công nghệ, mà sử dụng công nghệ để mở thêm một con đường dẫn tới truyền thống.
Trước khi kể câu chuyện văn hóa cho người khác, chính mình phải hiểu câu chuyện ấy
Quá trình phát triển Âm Vang Việt Nam cũng đem đến một thay đổi đáng chú ý cho chính các thành viên.
Những nhạc cụ trước đây có thể chỉ được biết đến qua tên gọi dần trở thành đối tượng để nhóm nghiên cứu kỹ hơn về hình dáng, âm thanh, đặc điểm và không gian văn hóa gắn với chúng. Những chuyến khảo sát cũng giúp các thành viên nhìn thấy văn hóa truyền thống không chỉ nằm trong sách vở, mà vẫn đang hiện diện trong nhà hát, không gian nghệ thuật và đời sống đương đại.
Vì thế, trước khi trở thành một dự án muốn lan tỏa văn hóa tới cộng đồng, Âm Vang Việt Nam trước hết là hành trình để chính những người trẻ thực hiện dự án tìm lại sự kết nối với văn hóa của mình.
Từ một dự án sinh viên đến mong muốn tạo ra những điểm chạm văn hóa
Với thông điệp “Khơi dậy thanh âm Việt”, nhóm mong muốn những mô hình nhạc cụ tích hợp AR trong tương lai có thể xuất hiện tại nhiều không gian văn hóa, giáo dục và du lịch.
Đó có thể là một người trẻ tò mò quét AR vì thấy một mô hình lạ mắt. Một đứa trẻ lần đầu biết đến tên của đàn bầu. Hay một du khách muốn tìm hiểu câu chuyện phía sau món quà lưu niệm mình vừa cầm trên tay.
Những khoảnh khắc ấy có thể rất nhỏ, nhưng lại là điểm bắt đầu cho một hành trình khám phá lớn hơn.
Bởi người trẻ không nhất thiết phải lựa chọn giữa truyền thống và hiện đại. Họ hoàn toàn có thể sử dụng những công cụ của hiện tại để tiếp tục kể những câu chuyện đã được truyền lại từ quá khứ. Và với Âm Vang Việt Nam, hành trình “Khơi dậy thanh âm Việt” cũng bắt đầu từ chính lựa chọn ấy.
Website: https://amvangviet.io.vn/
Thông tin dự án
Tên dự án: Âm Vang Việt Nam
Đơn vị thực hiện: Nhóm sinh viên Đại học FPT Hà Nội
Lĩnh vực: Văn hóa – Công nghệ – Giáo dục trải nghiệm
Công nghệ: Augmented Reality (AR)
Thông điệp: Khơi dậy thanh âm Việt
Định hướng: Đưa văn hóa và nhạc cụ truyền thống đến gần hơn với cộng đồng thông qua mô hình, công nghệ và trải nghiệm.
